Wanneer moet uw machine opnieuw CE-gemarkeerd worden?

De meeste mensen denken dat het toevoegen van een afscherming aan een bestaande machine leidt tot een nieuwe CE-markering. Vaak is precies het omgekeerde waar: een goed gekozen vaste afscherming is juist het middel waarmee u buiten die verplichting blijft. Het verschil zit in één detail: of de afscherming uw bestaande veiligheidsbesturing raakt of niet.

Wat een ingrijpende wijziging is

U moet opnieuw CE-markeren zodra uw aanpassing geldt als ingrijpende wijziging. Daarvan is sprake als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan: de wijziging creëert een nieuw gevaar of vergroot een bestaand risico, én de bestaande beschermende maatregelen zijn daarvoor niet toereikend of geschikt.

Die tweede voorwaarde wordt vaak over het hoofd gezien. Een nieuw gevaar alléén maakt uw wijziging nog geen ingrijpende wijziging. Pas als u dat gevaar niet kunt afdekken met de beveiliging die er al zit, of met een aanvulling die het veiligheidscircuit ongemoeid laat, komt u in het zware regime terecht.

De Machineverordening (EU) 2023/1230 legt het begrip voor het eerst juridisch vast: een wijziging met fysieke of digitale middelen, niet voorzien of gepland door de fabrikant, aangebracht nadat de machine in bedrijf is gesteld, die gevolgen heeft voor de veiligheid.

Zo bepaalt u of het u raakt

Loop deze vier stappen langs. U gaat alleen door naar de volgende stap als het antwoord "ja" is.

1. Ontstaat er een nieuw gevaar of wordt een bestaand risico groter? Voer een risicobeoordeling uit van de situatie mét de geplande wijziging en vergelijk die met de oorspronkelijke beoordeling. Is het antwoord nee, dan bent u klaar.

2. Dekt de bestaande beveiliging dat risico nog steeds af? Zo ja, dan verandert er niets aan uw verplichtingen.

3. Kunt u het risico wegnemen met een maatregel die op zichzelf staat? Dit is de beslissende vraag.

4. Lukt dat niet, dan is het een ingrijpende wijziging.

Bij stap 1 is het goed te beseffen dat u een machine fors kunt verbouwen zonder dat het een ingrijpende wijziging is, zolang het veiligheidsniveau niet verslechtert. Bij stap 3 gaat het om oplossingen die u monteert zonder in het veiligheidscircuit te grijpen:

• een vaste afscherming rond het gevarengebied;
  
  
• een veiligheidswand of hekwerk;
  
  
• machinebeglazing die spanen en koelvloeistof tegenhoudt;
  
  
• een vouwbalg of telescoopafdekking over een blootgesteld geleidingsvlak.
  
  

Moet er daarentegen een deurvergrendeling, lichtscherm of noodstopcircuit bij, waarmee u de bestaande veiligheidsbesturing wijzigt, dan kantelt het oordeel. Hetzelfde geldt wanneer aanvullende maatregelen nodig zijn om de stabiliteit of mechanische sterkte te waarborgen.

Wat het betekent in de praktijk

Een draaibank uit 1998 die een klauwplaatafscherming krijgt, is het schoolvoorbeeld van een verbetering die géén CE-traject oproept. Er ontstaat geen nieuw gevaar, een bestaand gevaar wordt juist afgedekt en de besturing blijft ongemoeid.

Krijgt een freesmachine een hoger toerental, dan ligt het anders. Spanen vliegen sneller weg en de energie bij breuk neemt toe. Vervangt u de ruit door beglazing met de juiste weerstandsklasse zonder aan de besturing te komen, dan blijft u buiten de ingrijpende wijziging. Moet er een vergrendelde deur bij, dan niet.

Worden twee machines samengevoegd tot één lijn met een gezamenlijke besturing en een gedeeld werkgebied, dan is het vrijwel altijd een ingrijpende wijziging. Er ontstaat feitelijk een nieuwe samenstelling van machines.

Komt u in dat laatste geval terecht, dan wordt u juridisch de fabrikant van de gewijzigde machine, ook als u normaal geen machines bouwt. U hebt dan nodig:

• een nieuwe risico- en conformiteitsbeoordeling;
• een technisch dossier van de wijziging;
• een nieuwe verklaring van overeenstemming;
• CE-markering van de gewijzigde machine;
• een geactualiseerde gebruikershandleiding.
  
  

In veel gevallen mag die beoordeling zich beperken tot het gewijzigde deel, mits de wijziging de rest van de machine niet raakt.

Wat er in 2027 verandert

Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Machines die vóór die datum rechtmatig op de markt zijn gebracht hoeven niet opnieuw gecertificeerd te worden; pas bij een ingrijpende wijziging daarna geldt het nieuwe regime. Nieuw is dat ook digitale wijzigingen expliciet meetellen. Een software-update die het gedrag van de machine verandert, kan net zo goed een ingrijpende wijziging zijn als een mechanische ingreep.

Wat u nu kunt doen

Voer de risicobeoordeling uit vóórdat u begint, niet achteraf, en leg uw afweging vast in het technisch dossier, ook als u concludeert dat er géén ingrijpende wijziging is. Zonder die onderbouwing staat u bij een inspectie met lege handen. Onderzoek daarbij altijd of een op zichzelf staande afscherming het nieuwe risico kan afdekken, want dat scheelt u mogelijk een volledig CE-traject. Dit is een praktische leidraad en geen juridisch advies: laat u bij twijfel adviseren door een machineveiligheidsdeskundige.

Neem gerust contact op met Technigro via (0345) 58 22 88 of info@technigro.nl.